PRETORIA FM

2022-03-22 20:31:57

22 Mar 2022 @ 20h30 - Potchefstroom Universiteit


Juan Vorster Associate Professor Plant and Soil Sciences, University of Pretoria and Dr Juan Berner Plant Physiology at NWU Potchefstroom are answering questions from listeners

Download Clip

Translate this page

Order Transcript
(Additional charges may apply)


pretoria f m nou ja voorraad ons kom by hierdie week ek wil weet onthou geroes om fonds daai vraag te beantwoord en dit is na wie is stellenbosch vernoem stuur vir ons jou vraag na of jou antwoord liewers deur middel van 'n whatsapp nul dubbel ses na drie sewe vier ses een nege drie na wie is stellenbosch vernoem wag vir jou ons antwoord jy is ingeskakel by pretoria fm in die program se ek wil naam is weet dit is leergierig nou veral die is elke week dinsdagaand hierteen halfnege hier teen halfnege se kant se kant ons twee wat wat geleerde gaste nooi om program te op hierdie wees om dan luisteraars vrae beantwoord te 'n dit is dan gaan oor nou as dit die wetenskap of oor die natuur die tegnologie is ook daar in ons het heelwat luisteraars vra ingekry wat spesifiek gaan plante oor baie lekker vrae daaroor gekry so het ons dan daarom nou vandaan twee gaste om genooi dan hierdie vra vir die luisteraars beantwoord te ons wil ons wil sommer dadelik sommer dadelik ons twee gaste ons bekendstel eerste en die gas is 'n manier van pretoria nou die universiteit dis die by tukkies dit is dokter johan vorster huise mure professor by die departement van plant en grond wetenskap tweede gas in ons die was sal ook program op die dokter jacques werner hy mede professor is ook 'n by die skool vir biologiese wetenskappe dit is dan nou die noordwes universiteit potchefstroom se kampus dokters dokters vorster vorster en en werner werner vir vir die die albei goeienaand albei en baie welkom by ons program veg na wynand pienaar goeienaand jean pierre en die negentien goeienaand luister is daar's hy ons gaste wat ook weereens hierdie week met ons gesels deur middel van zoom en ons wil sommer dadelik wegtrek met die eerste vraag dokter as ons vorster hierdie eerste vraag gee vir u kan asseblief hierdie is nou nogal 'n mondvol maar ons gaan hom nou kleiner so opbreek in dele dis 'n luisteraar my naam is adolf joubert hy wil graag weet hoe genetiese word manipulasie op plante gedoen 'n kom ons begin jaar ek dink die vir die vraag die mees algemene metode wat gewoonlik is gebruik is ook gebruik van die plant bakterieë wat 'n natuurlike plant batho geen hy infesteer is so plante in the weet wanneer natuurlik hy wanneer hy die infected plant instrukteurs die punt sal hy van sy eie gene oordra in die plan se genetiese materiaal en dan van die plant gebruik malcolm die bakteriese nie uit te gee druk so wat ons doen is ons haal daai geen siek wat die plan maak uit en ons sit geen invite byvoorbeeld onkruiddoder weerstand hoof van sake oordra weerstand kan sit dit in die bakterie man dan inspekteer ons deur ons sade gewoonlik sade gewoonlik met die but carien van om en dan in plaas sy eie gene oor but padgegee te dra nuus is vir die plan draai dan hierdie gene wat onkruiddoder weerstand insek of weerstand only plant oor en daai dan word plan materiaal word van een sal af gegroei om n nuwe plan te maak dan word en daai plante vermeerder die so dit is as ons dink aan die geneties gemodifiseerde plante the suid wat in suid back in afrika is afrika an mielies sojabone dit gemaak dis we is daar is wit nuwe tegnieke hlathi geen editing is wat ons se genetiese die plan materiaal kan verander terwyl dit natuurlik dupliseer sounds on said now ook s a dan gebruik van r en dan kan the glad mens nie sien dat dit die bakterie soos met dat daar mens verander na die deur die is basies dit is baie nuwe tegnologie kan veranderinge maak dit baie spesifiek rus en selfs vir ander dinge wat mens natuurlik sou kon kry deur gewoonlik teling van maritz bennett plante baie vinniger baie meer akkuraat ja goed hier is ook 'n ander hierdie vraag deel van kinders saad tot op om vlak atoom vlak in laboratorium 'n laboratorium in 'n ontleed en ontleed afgebreek word kan nie as ons bossies bepaal presies hoeveel voorstel stikstof hof force fahd hoof koolstof in 'n spesifieke saad is of enige plan monster so ons kan dit afbreek tot daar of ontleed uithaal dan sien en ek hy vra ook weer 'n saad of ons uit verskillende some kan some kan saamvoeg saamvoeg en of sweets is op probeer en die antwoord is nie nie ons kan net 'n klomp between the bymekaar in 'n in 'n saad sit maak nie ja ja maar is daar al 'n poging aangewend om 'n saad uit individuele antonieme 'n laboratorium so in saam te stel ek nee nie sover weet nie ja ja en so 'n saad met ander woorde dit kon nog nie rêrig al aan die groei gekry geword nie hof who die het ne area dit ja ja is dit is nog bietjie kompleks maar ja dit is dalk 'n moontlikheid toekoms vir die of hoe ja ek dink as it of ek hierdie vraag sien dink kyk in staat trek not hulle die mense van een plek tot 'n ander plek die klink vir my so dit andre daar vandaan vraag kom die my ja dis nog nie moontlik ja jy nie wat tegnologie maak ons baie ding moontlik is seker daarvan in die toekoms daar definitief sal so it's the dalk kan die kanse is gebeur baie goed dokter 'n baie dankie vorster vir daardie antwoord 'n dokter werner ons is nou by die eerste vraag ons graag wil wat sal u vanaand vir ons beantwoord monique vra die vraag is sekere daar plante wat meer insekte of as peste lok ander dis 'n lekker een lekker het baie en dan na ja nee vergeet daai dam definitief plante the gift plante wat wat of meer of minder insekte of beste die eerste gedagte en wat nou uitkom is die bhudu lilly en ja hierdie verouderde blom ruik soos vleis huis stern verskriklik en hy's spesifiek so aangepas om onder andere vlieë the loch ja en 'n ondanks ek het daar my tuin wat piet het was afrikaanse naam nie japanese maar jy daarvoor marino pandor by die spin daal en as hy by hierdie verby stryd stap en jy sapa by jou dalk suoni takke hom op en dan is vlieë dit wat orals rond vlieg so lok hierdie boom of hierdie stryd lok dan spesifiek vlieë en dan natuurlik dit gaan alles beskrywing oor ook blomme moets insekte lok sodat hulle kan word of bestyg en hy of is en dit of nou 'n by is dit nou 'n dit figures nou 'n figures dis absoluut noodsaaklik dis absoluut sy die oorlewing van die plant en ja en dan iets soos sonneblomme sonneblomme trek 'n geweldige groot hoeveelheid insekte voëls en blom soos susters skoenlappers is as is baie lief en baie mis maar hy ja nee so blomme het is spesifieke soos ek hulle busdrywers wat hulle lock net maar dit soos ek busdrywers lok nie daar's wat hulle ook ander funksies ek aan byvoorbeeld dink my phd wat ek nog destyds gedoen jy gewerk het op die interaksies far quoted plante en die russiese koring lights kan wat nou hierso baie interessant was is wanneer hierdie dat woorde plante besmet word met russiese die koring lights is daar 'n sekere verbinding but die plante afskei die lug rond wat die nou lekker hier onttrek in trek die koring lys het 'n natuurlike veld wat wespe is en 'n as hy nou oor hierdie lande vlieg dan meer kan hy nou min of ryk of hy kan sein na hierdie chemiese optel dan beter nou presies spaar sy prooi is en dan kan daai zoom op vespa in hierdie koring lys lys en oor en doodmaak so dit kan ook dien as 'n mens s a sa thirty plante en ek ek en dink dink aan aan nader nader so soos aan landbou is daar ook noem stoot en potion ek tracker voel meganisme manier hy en dit is 'n van biologiese beheer binne in binne lande in soos byvoorbeeld ek dink byvoorbeeld aan mielies en ek dink sorg gaan is 'n is 'n die is sekere in sulke stamp motor nogal baie skade in jolande uasa veroorsaak vir nou om nou hierdie outjie nou uit lande uit te hoe jou kan jy grasse nou sekere nou om die land plant gras en hierdie sisanda hierdie stamp hoorder kies toe lock na hulle in plaas van dat hierdie stand dat dan na die plante toe gaan by jy nou ook nou verder en in die ry jy dit is ander kry nou weer 'n tipe dan to waarvan die stand is nie hulle word nie so jy kan die pad te gebruik keer om die stand botes moet uit die lande uit te lok en jy lock het daar na plante 'n ander ja dokter burner help ons kan nou nie om te dink die boere veral het was naby graaff-reinet daar wat daai verskriklike sprinkane plaag wat hulle onlangs daar gehad het enigiets daar wat 'n mens anders dalk om daardie kan doen sprinkane van daardie dan daar weg te hou nie as dit kom by fpreign kan pla daai daar is niks wat jy kan deur die ja nog die van in terme van sy natuurlik sy natuurlike of biologiese te lede van beheer die sal ongelukkig jy moet aangaan met 'n gee nie sit the vorm van year ja baie dankie vir daardie antwoord dokter vorster die volgende vraag hier is nou nogal ons altyd die luisteraars vir as jy dalk 'n vreemde verskynsel natuur gesien het of as iets waaroor wonder dus jy die doel van die program hier is nou 'n vraag van gerhard van lichtenburg hy wil weet hy aarbeie dat hy het en aartappels langs mekaar en geplant die aartappels toe kry die toe aartappels kry wat lyk iets soos groen tamaties en weet wat is hy wil die verklaring hoekom gebeur is dit dit vreemd ongewoon in die d a se dink nie die arbeid enigiets doen daarmee te nie ek dink dit is money deur die toevallig arme langs dit was maar aartappels en tamaties is actually in die selfde is geen so tamaties aartappel vrugte eier vrugte tabak behoort tabak behoort aan almal in dieselfde geen is familie en more aartappels nou gewoonlik technology overturns the voor teel singh said blom vergelyk met die van 'n tamaties baie early sien is dieselfde so die die groen vruggie is maar net 'n aartappel se vrug wat in sy saad hy's maak dit gebeur nie baie wat sort maak nie gewoonlik onder koeler omstandighede en kan dit gebeur die vrugte is groen en hulle is nogal hoog en solank nine wat giftige nou baie beter verbinding is dit is ook dieselfde so wanneer aartappel die die skool knoffel begin groen word moet dit nie eet that said his nie want dis gestig i'm so daai vrugte this is giftig moet dit nie eet nie maar mens basies dit is familie van die tumor teen dit lyk soos 'n tamatie ja goed daardie baie dankie vir voor aand voor hand die program die ek program ek wil weet wil pretoria amos f het twee gaste hierdie week wat luisteraars vra weer vir ons beantwoord aan spesifiek in ons praat hierdie week oor plante interessante al die verskynsel ons in die interessante vrae wat ons kry dokter werner hier is een van cornelia en sy wil weet blomme hoe kan sy in port moyo sy gewoonlik haar hoe 'n week dan moet sy dit weggooi is daar geheime of wat hulle mens make dat mens hulle dat kan langer oorleef kan oorleef langer ja tegniese spesifieke 'n geheime in 'n langer te kan oorleef om nie wat 'n baie mens kan se doen as jy netnou by die winkel koop dit ook op waar jy al oop is of dalk net so as jy die onderste drie sentimeter van die af te sny en ja stay maar elkeen 'n vyf en veertig grade look die rede hoekom nou moet jy daar moes ek nie grade abbey is post abbey hy is handels boy kalifaat handels boyd kalifaat op mekaar druk jy bou ons mooi is oop jy dan gewoonlik wat gedoen is as as long buite kan hy is nie staan en in die water nie trek eie dan lig hoor op die op in privaat daarso weefsel en en dan deur die plan het ons 'n stukkie af te sny raak nie ontslae van daardie dag oor korreltjies maar dan moet jy die stuk weer dadelik in die water trek nou nog wat is ook kan doen as as jy so bietjie langer moet nou moet lewe kan nie so drie persent bates tog sit oplossing en jou pot uit nie gooi hy brexit jackie is tog help natuurlik om baie vind van jou bakterieë die bates dood te maak dat jy dan nie ster nul vrot nog nie en iets kry ja gee maar op 'n daaglikse of elke tweede dag strydom skoon vier-en water en nou 'n kyk of nou kyk v se jy dag het of twee kan verleng ja dis 'n handige tuinmaak wenke cornelia jy vanaand is luister ons glo dat dit jou vraag beantwoord die volgende vraag baie baie wenke wat ons handige die gaste hierdie week dokter gee vorster dokter johan vorster 'n luisteraar wil weet wat en dis ook baie mense seker iets wat saam met hierdie anonieme luisteraar graag ook wil vra dit is hoe weet mens 'n wanneer 'n boom in tuin jou besig tuin besig is te om sterf te sterf is om jou gewoonlik insette omar is op groen bome blad wisselende loon bouchard blare verloor sommer vroeg in die lente sien nuwe blare begin ma so wanneer dit nie meer nie en gebeur veral die nuwe groei of dan sterf moet mens begin bekommer rock the kan natuurlik net tydelik wees as gevolg van droogte en sal dan die sal bluntly die bluntly en dan herstel hash en dan bome baie attie does outisme hang out that's it with it is time and bome jare kan in honderde oud word should mag moeilik die groei kyk na kyk na die nuwe griesel as dit afwesig is enoch sekere dit nie net van droogte is nie en dan it i ook as get here insekte of various aangeval bakterieë of word sal daai wat rok takke wees een tak kan sal dood gaan en dan mens dit en die afsny kyk sal herstel edwin ja of dit gebeur kan natuurlik ook ons het die afgelope somer die afgelope reënseisoen nog steeds baie water gekry baie dit reën dra natuurlik ook by daar't too late boom sal sterf wat 'n boom sal vrek ja die bome kan ek kan ook is dat vir suid te veel water is ja ja maar 'n kan dit ook gebeur 'n boom byvoorbeeld dat as gevolg water van te veel of koeler temperature danksy blare byvoorbeeld danksy blare verloor verloor in die oomblik die bietjie droër as 'n word en dit raak warmer dan kry die boom weer blaar jou se met droogte oor te veel water sexy sal tydelik wes dit edwin sal herstel jy 'n boom maar as het in die begin dat sien die seisoen of twee seisoene nie nuwe weet hy groei rêrig het nie en die die nuutste takke of blare begin dood gaan dan moet mens bekommerd wees ja en en dr vorster ons 'n dokter vorster 'n ons wil ook graag weet die roes plant op 'n of die roes op 'n boom wat is die oorsake daarvan ook te veel water stories word deur 'n fingers oorsaak that sir roes is swang wat op die en is blare groei gewoonlik wanneer jy natter wat toestande het hulle meer groei maar dit nie blaar dood sal dalk bome maak mens dit 'n groot sal dit nie dan doodmaak sal nie hy maar wie herstel daarvan ja ja ja ja goed goed so so baie dankie daardie antwoord vir doktor banner die volgende vraag ons hier gekry het wat van marie as hy begin deur te ek sien kan 'n mens grow lights dit is nou in aanhalingstekens grow lights koop wat kwansuis plante help dat jou beter groei marie wil dit graag weet hoe werk ja ja lekker dit stel 'n baie vraag herrick die ontwikkelinge tegnologie laaste die ruk en in grow lights neem amper weekliks weekliks to grow laat sal definitief jou plante beter laat groei veral as lig 'n te kort is so as jy byvoorbeeld 'n plant in 'n kamer het is onvoldoende en daar sonlig gaan jou rou lights help definitief met die punt wat beter groei die vraag is maar hoe werk dit om by en om daai jy ry mens begin vrae beantwoord moet vraag 'n antwoord mens moet begin 'n by by fokus sintetiese okay so 'n pad kan fokus vir hanteer moet absorbeer hy lig en plante absorbeer bloulig en hulle absorbeer rooi lig gay so hy wat hierdie grow lights doen daai of hy stimuleer so basies sondag hy gee vir die plan lig spektrum daai rooi en hy gee vrees langs bloulig spektrum die wat hy nodig het kan the kan om te groei groei nou tonele jou katiso ligte wat mens gewone kry in kry kweek baie huise ensovoorts is jou gou hierdie incurred duisend dag dit is nou hierdie hierdie dit ou ligte wat nog met by die film gewerk het en dan huis digte het jy jou na jou luister net altyd nou vir jou jou jou rooi spektrum gegee die met het die vallei film net nou jou askies die ja die die ja uit die die pyp die wyse echo load die gegee die film net gee vir jou lig spektrum jou rooi hy my die ontwikkeling jou van al tegnologie se klip basies in een jou rooi lig en jou bloulig nou een belangrike ding wat jy luister oplet daar's nou hier moet want ek is net baie vervaardig net die gesels skryf lid naaste op die liggie you hoeveelheid limits nou 'n mens moet onderskeid te sit lubitz en u hoeveelheid energie in die lug wat beskikbaar is nou lubitz vir jou hoe helder is die lig kar maar nie vir jou hoeveel energie daar aan die lig dit is dit so waarna jy moet kyk as jy grow likes koop moet jy gaan kyk na hoeveel energie is daar in daai lig beskikbaar gewone kwaad hulle dan wat nou van die p p f d en dit staan is dit net flux in flux excitement wense te tensy of hulle praat van die p are is die die photos in sit nie dis station radio en daai waardes jy daar vir jou spesifiek dan hoeveel energie is daar in in daardie lae is nou net om dit dalk dit 'n bietjie meer in konteks die hoeveelheid plaas lig van die son sak buite in die kry op 'n mooi so middag is so ongeveer twee duisend vol mikro mall mall per mall per en van hierdie ligte time enige iets gee bafana vyfhonderd bought so duisend sewe honderd mikro mall per mall jy moet nou maar besluit so hoe vir energie juis die plante wil gee ek persoonlik verkies of vanaf n waarde van agt honderd mikro mall en tot so duisend vyf honderd mikro mall dat werk want dit gee vir jou natuurlik baie goeie negatiewe groei ook gee ook en dit en gee dit vir jou vir goeie jou blom goeie vorm long vorm my wêreld ja en dokter hoe grow effektief is hierdie lights hulle is baie baie effektief natuurlik dit hang ook af van vat die tipe gepas plant verf ja so vir gewone met ander woorde so jy ornamente julle plante groente vir is hierdie go nights baie baie effektief sy tant gewag buses soos byvoorbeeld soja mielies en is hulle nie so n effektief want so asseblief nie en natuurlik baie meer energie nodig as besef 'n ornamente hele land ja ja baie dankie dit was werklik interessant om te hoor hoe dit die werk vir die vir oningeligte is marie baie dankie ook daardie vraag vir en so einde gekom het ons aan die van ons eerste bespreking oor plante die kom ons was darem net vir die luisteraars graag ook paar daar gaan oor 'n weke van nou af 'n tweede deel van hierdie program wees dan spesifiek onderwerp oor hierdie hierdie vra vir die luisteraars stuur ingestuur het het as hoe hoe gepraat gepraat as van van instuur in ons vraag wag vir jou die epos adres om te gebruik is ek wil weet by pretoria f m punt c o punt z a by ek wil weet pretoria fm punt c o punt z a en ons wil vir ons twee gaste weereens baie dankie vir hierdie aangename gesprek ons het eerstens gehad vir dokter johan vorster hy is 'n mede professor by van die departement plant en grond wetenskap die by universiteit die universiteit van pretoria van pretoria hier by hier tukkies by en daar was ook jacques werner dokter hy is ook 'n mede professor by die skool vir biologiese wetenskappe noordwes by die universiteit se potch campus baie vir die albei dankie vir die bydra tot hierdie program ons gesels oor 'n paar weke weer van nou af goeie nag en goeie nag baie dankie dis dan ons program hierdie week onthou elke maar week dinsdagaand die kant teen halfnege se dan maak ons weer so tot lekker lekker dan bly bly